در باره ایتالیا

شناخت ویژگی های فرهنگی ایتالیا

كرسي هاي زبان و ادبيات فارسي در دانشگاه هاي ايتاليا - بخش دوم– دانشگاه رم

كرسي زبان و ادبيات فارسي در دانشگاه رم

كرسي استادي زبان فارسي دانشكده ادبيات و فلسفه دانشگاه رم در سال 1975 تاسيس شده است. اين كرسي پس از موسسه دانشگاهي شرقشناسي ناپل و بخش زبان فارسي دانشكده زبان و ادبيات دانشگاه ونِيز شروع بكار كرده است.

پيش از شروع به بررسي شرايط كنوني دپارتمان زبان فارسي دانشگاه رم، كه از ماه مارس سال 2001 ميلادي دانشكده مطالعات شرقي ناميده مي شود، بايد ياد آور شد كه مطالعات شرقشناسي، به ويژه  زبانشناسي ايراني و زبان هاي ديگري چون عبري، عربي و سانسكريت، در ميان اديبان و فلاسفه حوزه دانشگاهي رم پيشينه اي ديرين دارد.

 در قرون شانزده و هفده ميلادي شهر رم يكي از حوزه هاي مهم فرهنگي و خاورشناسي و در واقع پايتخت مطالعات شرقي در اروپا بشمار مي آمد.

از ميان كساني كه براي نخستين بار در رم به ادبيات علمي فارسي توجه كرد و به جمع آوري و انتشار نسخ خطي پرداخت بايد از جوان باتيستا رايموندي استاد رياضيات و فلسفه دانشگاه رم و مدير "چاپخانه شرقي" نام برد.

او علاقه بسياري به شناسايي و گردآوري و انتشار علوم و زبان هاي شرقي در اروپا و ايتاليا داشت و در چاپخانه خود ترجمه برخي از متون علمي فارسي در رابطه با رياضيات،  اختر شناسي پزشكي و غيره و همچنين زبانشناسي مانند دستور زبان و فرهنگ لغات را در برنامه انتشارات خود گنجانده بود.

دو تن از همكاران رايموندي به نام هاي باتيستا و جرولامو كيتي برخي از كتب خطي فارسي را از نقاط مختلف شرق مانند مصر، هند و ايران به ايتاليا آورده و در شمار تاليفات و انتشارات "چاپخانه شرقي" قرار داده بودند.

اين كتب و نسخه هاي خطي ارزشمند و نادر هم اكنون در كتابخانه هاي ناپل، رم، فلورانس، بولونيا و پاريس نگهداري شده و مورد استفاده و پژوهش خاور شناسان و دانشجويان علاقمند باين بخش از مطالعات شرقي قرار ميگيرند.                                                             

از ميان اين متون ارزشمند ميتوان به نسخه خطي نخستين جلد شاهنامه فردوسي كه بوسيله پروفسور آنجلو ميكله پيه مونتسه شناسايي شده اشاره كرد.

همچنين لازم به ياد آوري است كه نخستين كتاب دستور زبان فارسي كه توسط يك مبلغ مسيحي ايتاليايي بنام اينياتسيو دي جسو نوشته شده بود در سال 1654 ميلادي در شهر رم به چاپ رسيد.

اين مبلغ مسيحي علاوه بر تاليف فرهنگ لغت  لاتين - فارسي، روش استنساخ از خط  عربي _ فارسي با حروف لاتين را نيز شناسايي و ارائه نمود.

يكي ديگر از دانشمندان حوزه دانشگاهي رم كه ازمهم ترين شرقشناسان جهان بشمار ميايد سياح و دانشمند رمي پيترو دلاواله(1586-1652 م.) اختر شناس و متخصص مطالعات ايراني است.

.

از ديگر خاور شناساني كه توجه ويژه اي به ايران داشتند و در حوزه دانشگاه رم فعاليت ميكردند بايد ازمحقق نامدار  و زبانشناس ارزشمند پروفسور آنتونيو پاليارو ( 1973 – 1898 م.) نام برد.

يكي از نتايج ارزشمند مطالعات آنتونيو پاليارو تاليف تاريخ ادبيات فارسي است كه يكي از منابع مطالعاتي مهم براي دانشجويان زبان و ادبيات فارسي در ايتاليا بشمار ميايد.

اين كتاب كه با همكاري پروفسور الساندرو بائوزاني ( 1988 – 1921 م. ) دانشمند و خاور شناس بزرگ ايتاليائي نوشته شده يكي از متون پايه در مطالعات تاريخ ادب فارسي شناخته شده است.

اتوره روسي ( 1955 – 1894 م. ) استاد ديگري است كه در نيمه اول قرن بيستم زبان و ادبيات فارسي را در دانشگاه رم تدريس ميكرده است. 

وي علاوه بر كتابي در باره دستور زبان فارسي فهرست قابل توجهي از نسخ خطي كتابخانه شهر واتيكان را  گردآوري و به چاپ رساند.

اسلام شناس مشهور و متخصص زبان و ادب عربي پروفسور فرانچسكو گابريئلي ( 1993 – 1804 م. ) در مدت نيم قرن فعاليت تحقيقي خود بسياري از متون مربوط به تاريخ ادبيات فارسي را تاليف و به چاپ رساند و باين ترتيب منابع ارزشمندي در اين زمينه در اختيار دانشجويان اين رشته قرار داد.

وي رباعيات خيام را بزبان ايتاليائي ترجمه و منتشر نمود ودر باره سفرنامه ناصر خسرو و سبك هاي ادبي عربي و فارسي مطالعات تحقيقي گرانبهائي از خود بجا گذاشت.

در طي تاريخ چند قرني مطالعات خاور شناسي غرب، به ويژه از نيمه قرن نوزده ميلادي تا كنون، حوزه دانشگاهي رم، فعاليت هاي تحقيقي و تدريسي ارزشمند و گسترده اي بانجام رسانده و بي ترديد شاخه ممتاز و قابل توجهي در زمينه شرقشناسي اروپا بشمار ميايد.

بايد ياد آور شد كه تعداد دانش پژوهان و استادان و محققيني كه در اين مركز فعاليت كرده اند بسي بيش از نام هائي است كه در بالا اشاره شد باين جهت لازم و مفيد است كه براي مطالعه مراحل مختلف تاريخ ايرانشناسي و مطالعه زبان و ادب فارسي در ايتاليا به مقالات تحقيقي پروفسور آنجلو ميكله پيه مونتسه در باره "تاريخچه ايرانشناسي در ايتاليا" مراجعه شود.

بنا بر آنچه بطور مختصر به آن اشاره رفت مطالعات مربوط به زبان ها و فرهنگ ايران زمين، كه از دير باز پژوهشگران و دانشمندان حوزه دانشگاهي رم را بخود مشغول داشته است،  هم اكنون نيز يكي از مراكز مهم مطالعات ايراني در كشور ايتاليا بشمار ميايد.

مركز اين مطالعات، پس از طي اشكال گوناگون تشكيلاتي و اداري، در ماه مارس  سال 2001 ميلادي بصورت دانشكده مطالعات شرقي در آمد و هم اكنون به اين نام و بطور مستقل به برنامه هاي پژوهشي و آموزشي خود ادامه ميدهد.

اين دانشكده در حقيقت وارث موسسات سنتي و كهن تدريس زبان هاي شرقي است كه از قديمي ترين آنان ميتوان از تدريس زبان عبري در 1482 ميلادي و تدريس زبان عربي در 1575 ميلادي ياد كرد.

در دوره هاي بعد تدريس اين دروس بصورت كرسي هاي مستقل در موسسه هاي مطالعات اسلامي، هند و آسياي شرقي، مطالعات باستاني در خاورنزديك، تحت عنوان مدرسه مطالعات شرقي و پس از مدتي دپارتمان مطالعات شرقي وعاقبت در سال 1994 ميلادي بنام دوره ليسانس زبان ها و تمدن هاي شرقي ادامه يافت.

تاسيس دانشكده مستقلي بنام دانشكده مطالعات شرقي در واقع پاسخي است به علاقه وتوجه خاصي كه در سال هاي اخير از طرف پژوهشگران و دانشجويان نسبت به اين دروس به چشم ميخورد.

افزايش مداوم تعداد دانشجوياني كه در زمينه مطالعات خاور شناسي نامنويسي ميكنند نمايانگر خواست ها و نياز هاي نوين جوامع غربي است كه كنجكاوي و توجه ويژه اي به شرق و جنبه هاي گوناگون تمدن تاريخي، فرهنگي، سياسي و ادبي آن از خود نشان ميدهند.

دانشكده مطالعات شرقي دانشگاه رم حدود 40 ماده درسي را در پنج گروه و زمينه مستقل تقسيم بندي كرده است.

 

اين پنج گروه عبارتند از:

      ·        زبان آموزي

      ·        مطالعات ريشه اي زبان ها يا زبانشناسي

      ·        باستانشناسي و مطالعات تاريخي-هنري

      ·        فلسفه و دين 

      ·        تاريخ

 

هريك از اين گروه ها بر حسب موقعيت جغرافيائي و فرهنگي به گروه هاي كوچكتر و محدود تري تقسيم ميشوند كه عبارتند از :

      ·        حوزه باستاني خاور نزديك

      ·        حوزه فرهنگ اسلامي

      ·        حوزه آسياي شرقي و جنوب شرقي

      ·        حوزه خاور دور

وجه مشخص هريك از اين گروه هاي درسي فراگيري يك زبان شرقي از ميان زبان هائي چون: عربي، عبري، فارسي، تركي، اردو، هندي، سانسكريت، تبتي، ژاپني، چيني و كره اي است كه دانشجويان را ياري مي كند تا به مطالعات تاريخي، فرهنگي، ديني و فلسفي در اين حوزه هاي جغرافيائي بپردازند.

فراگيري صحيح و كامل اين زبان ها هسته مركزي دروس دانشكده مطالعات شرقي است كه به دانشجويان امكان ميدهد تا جوامع و تمدن هاي بزرگ شرقي را، چه در دوره هاي باستاني و چه در زمان معاصر، از طريق زبان زنده اين مناطق، مورد مطالعات و پژوهش هاي علمي و مستند خود قرار دهند.

در سال تحصيلي 2003-2002 ميلادي دوره ليسانس جديدي به نام ميانجيگري زباني در حوزه هاي آسيا و آفريقا تاسيس ميشود.

اين دوره كه با همكاري نزديك دانشكده اقتصاد شروع به فعاليت ميكند دانشجويان اين رشته را با جنبه هاي زباني و فرهنگي اين حوزه ها در رابطه با اقتصاد و روابط تجاري و قوانين قضائي هر منطقه آشنا خواهد كرد.

كساني كه تحصيلات دانشگاهي خود را در اين دوره به پايان ميرسانند ميتوانند مهره هاي ارزنده و مفيدي در روابط تجاري و اقتصادي شرق و غرب بشمار آيند و با شناختي كه از زبان و فرهنگ اين مناطق دارند به بسط و تحكيم روابط فرهنگي-اقتصادي ميان كشورهاي آسيائي و آفريقائي و بقيه كشورها كمك كنند.

با نياز روزافزون به مبادلات اقتصادي ميان خاور و باختر و پيشرفت هاي اقتصادي مناطق در حال رشد و توسعه در شرق، شناخت زبان، تاريخ و فرهنگ اين كشور ها يكي از عوامل مهم ادامه و گسترش روابط بين المللي در جهان بشمار ميايد.      

 

در اين بخش به شرح و بررسي برنامه ها ي آموزشي دوره  چهار ساله ليسانس زبان و ادبيات فارسي  كه كرسي استادي آن را پروفسور آنجلو ميكله پيه مونتسه به عهده دارد و تاريخ زبان فارسي و ايرانشناسي و ديگر دروس مربوط به زبان و فرهنگ ايران مي پردازيم.

اين اطلاعات از بولتن شماره 43 دانشكده مطالعات شرقي كه در سال تحصيلي2000-2001  منتشر شده گرفته شده است.

زبان و ادبيات فارسي

برنامه سال اول :

موضوع اصلي مورد مطالعه دانشجويان سال اول زبان و ادبيات فارسي صرف و نحو و نكات دستوري زبان فارسي است.

در اين مرحله مقدماتي دانشجويان با ويژگي هاي زبان نوشتاري و قواعد پايه اي دستوري و جمله سازي و خواندن و نوشتن فارسي آشنا ميشوند تا بتوانند از عهده خواندن و ترجمه متون ساده ادبي، چه در ادبيات كلاسيك و چه در آثار نويسندگان معاصر كه به زبان روزمره معاصر نزديك است، بر آيند.

متون مورد مطالعه:    

      ·        دستور زبان فارسي

      ·        تاريخ ادبيات فارسي

 

دانشجويان سال اول علاوه بر آشنائي با مقدمات دستوري به مطالعه تارخ ادبيات فارسي از قرن دهم تا قرن سيزدهم ميلادي مي پردازند و متون انتخابي برنامه سال اول را  به زبان فارسي خوانده و ترجمه ميكنند.

بايد ياد آور شد كه دانشجويان دوره ليسانس زبان و ادبيات فارسي علاوه بر دروس مربوط به اين رشته به مطالعه و فراگيري دروس ديگري نيز ميپردازند كه عبارتند از:       

      ·        اسلام شناسي

      ·        تاريخ تمدن عرب و اسلامي

      ·        تاريخ هنر اسلامي يا باستانشناسي و تاريخ هنر اسلامي

      ·        ادبيات ايتاليائي ادبيات كشور هاي اروپاي متحد

      ·        زبان و ترجمه (زبان هاي اروپاي متحد)

      ·        زبان شناسي

فراگيري روش نوشتاري الفباي فارسي و شناسائي آوا ها، اصول مقدماتي دستوري و آشنائي با برخي از متون فارسي كه به زبان ساده معاصر نوشته شده اند دانشجويان سال اول را براي مطالعه  و بررسي تاريخ ادبيات و سير تحول و تطور زبان و ادب فارسي آماده ميكند.

 

در برنامه دروس سال اول دوره ليسانس زبان و ادبيات دانشكده مطالعات شرقي دانشگاه رم ساعاتي نيز به آزمايشگاه تمرين زبان اختصاص داده شده است.

در اين مرحله استاد فارسي زبان دانشجويان را در فراگيري صحيح تلفظ و املا و جمله بندي راهنمائي كرده از طريق تمرين هاي ساده و گفتگو به زبان فارسي آنان را در آموزش و استفاده درست از لغات و اصطلاحات زباني ياري ميكند.

مطالب و متون مورد استفاده بوسيله استاد فارسي زبان تهيه شده و بصورت فتو كپي در اختيار دانشجويان قرار ميگيرد.

 

استاد فارسي زبان

استاد فارسي زبان و يا همكار فارسي زبان دوره ليسانس زبان و ادبيات فارسي دانشكده شرقشناسي رم دكتر چنگيز داور پناه است كه ازسال 1986  تا كنون در اين سمت فعاليت ميكند.

پروفسور داورپناه، در دوره همكاري خود با دانشگاه رم، متوني چون "تمرين هاي تلفظ و گفتگو هاي ساده در زبان فارسي" ، "مجموعه كوچك لغات ساده در زبان فارسي"، "مكالمه زبان فارسي در مرحله مقدماتي : روش بشيري" را تاليف و در اختيار دانشجويان قرار داده است.

استفاده از اين متون مقدماتي كه بر حسب نياز هاي ويژه دانشجويان تاليف شده آنان را در خواندن و نوشتن و ترجمه جمله هاي كوتاه وساده ياري ميكند.

 يكي ديگر از عوامل مهم ياد گيري زبان استفاده از وسائل سمعي بصري از طريق ديدن فيلم به زبان اصلي و شنيدن نوار است.

 در اين بخش نيز همكار فارسي زبان با بهره گيري  از نوار هاي صوتي و تصويري دانشجويان را با تلفظ صحيح لغات و اصطلاحات زبان گفتگوئي و روزمره آشنا كرده آنان را در مكالمه به زبان فارسي ياري ميكند.

برنامه سال دوم 

درس اصلي برنامه سال دوم، در ادامه برنامه هاي سال اول، قواعد و نكات مهم دستوري است.

در اين بخش نوع تركيب كلمات، نفوذ لغات عربي در فارسي، اصول و قوانين صرف و نحو، اصول مقدماتي بديع، قافيه و عروض در شعر و نثر فارسي، معيار هاي فن ترجمه و تاريخ ادبيات  تدريس ميشود.

در طول برنامه سال دوم دانشجويان بايد قادر به خواندن و ترجمه و نقد برخي متون ساده ادبي باشند و به مطالعه و بررسي تاريخ ادب فارسي در قرون چهاردهم تا هيجدهم ميلادي بپردازند.

علاوه بر دروس مربوط به زبان و ادبيات فارسي دروس ديگري نيز مورد مطالعه دانشجويان قرار ميگيرند كه عبارتند از:

      ·        زبان دوم (يكي از زبان هاي شرقي)

      ·        زبانشناسي

      ·        زبان و ترجمه (زبان هاي اروپائي)

      ·        باستانشناسي و تاريخ هنر هاي اسلامي

      ·        باستانشناسي و تاريخ هنر هند و آسياي مركزي

      ·        اسلام شناسي و يا تاريخ تمدن هاي عرب و اسلامي

      ·        زبانشناسي ايراني

      ·        تاريخ زبان فارسي

برنامه سال سوم   

دروس برنامه سال سوم شاخه مربوط به فرم هاي گوناگون استفاده از زبان فارسي چه بصورت گفتگوئي و چه بشكل رسمي و اداري ويا تشريفاتي را شامل ميشود.

در اين بخش دانشجويان با ويژگي هاي انواع گوناگون قواعد دستوري در زبان گفتگوئي و تفاوت هاي شاخص آن با زبان رسمي و ادبي آشنا ميشوند.

روش هاي ترجمه متون فارسي، آوا نويسي لغات فارسي با حرف لاتين و فن نگارش نقد ادبي از ديگر دروس اين سال بشمار ميايند.

تاريخ ادبيات فارسي در قرون هيجدهم تا بيستم ميلادي و مطالعه ، ترجمه و نقد متون انتخابي استاد مسئول نيز در برنامه درسي سال سوم گنجانده شده است.

علاوه بر دروس مربوط به رشته زبان و ادبيات فارسي دانشجويان، همانند سال هاي پيشين، موظفند مواد درسي ديگري را نيز در برنامه ساليانه خود بگنجانند.

اين دروس عبارتند از:

      ·        زبان دوم (زبان شرقي مورد انتخاب سال دوم)

      ·        تاريخ زبان فارسي

      ·        درسي از دروس تاريخي، تاريخي-هنري، جامعه شناسي، زبانشناسي

      ·        درسي از دروس فلسفي

برنامه سال چهارم 

دانشجويان سال چهارم به مطالعه و فراگيري بخش هاي ديگري از دستور زبان فارسي و تاريخ ادبيات ايران ميپردازند.

آنان در برنامه سال آخر با موضوعات مهمي چون شناسائي و خواندن خطوط زبان هاي باستاني و نسخ خطي، روش تدوين قوانين در ايران كهن، جدول يا شرح تاريخي وقايع با ترتيب زماني و روش تدوين كتابشناسي آشنا ميشوند.

فراگيري و كار برد روش هاي نوين پژوهش ادبي و نقد متون و متد هاي علمي تحقيق و بررسي در زمينه هاي گوناگون، به ويژه در زمينه مطالعات خاورشناسي، از ديگر دروس سال چهارم است.

در طي سال تحصيلي منابع و ماخذ كتابشناسي مربوط به هر درس بوسيله استاد مسئول به دانشجويان معرفي شده و در موارد ويژه اي بصورت جزوه هاي فتوكپي شده در اختيار آنان قرار ميگيرد.

 

بخش ويژه

علاوه بر دروسي كه در بالا ذكر شد، دانشجويان دوره ليسانس زبان و ادبيات فارسي دانشگاه رم در سال سوم و چهارم به مطالعه و بررسي پژوهشگرانه و دقيقي از " زبان  زيباشناسي شعر مولانا جلال الدين رومي " پرداخته با ويژگي ها و قالب هاي شعري و سبك آثار او آشنا ميشوند.

كتابشناسي و عناوين كتب مورد نياز اين بخش و متون مربوط به نقد و بررسي اشعار مولانا نيز در طي سال تحصيلي به دانشجويان معرفي خواهد شد.

 

پايان نامه 

 

دانشجويان رشته زبان فارسي (دوره چهار ساله) ميتوانند در پايان سال سوم موضوع اصلي پايان نامه مورد نظر خودرا با توافق استاد زبان و ادبيات فارسي انتخاب و شروع به تحقيق و جمع آوري ماخذ و منابع مورد نياز نمايند.

دانشجويان بايد موضوع رساله خود را با نگاهي نو و پزوهشي مستند و روشي علمي مورد بررسي قرار داده و بشكلي خلاق و محققانه با آن مواجه شوند.

نو آوري در انتخاب موضوع و استفاده از روش هاي نوين علمي در ارائه اسناد و مواخذ مفيد و لازم از شرايط اصلي تنظيم رساله هاي دانشگاهي است.

آشنائي به زبان هاي عربي، فرانسه و انگليسي، از شرايط لازم تدوين پايان نامه در اين رشته است. اين آشنائي دانشجويان را در بهره گيري از منابع وسيعي كه باين زبان ها تاليف شده و در كتابخانه هاي دانشگاه رم و كتابخانه مركزي يافت ميشود ياري ميكند.

 

تاريخ زبان فارسي

كرسي استادي تاريخ زبان فارسي در سال تحصيلي 2000-2001 در دانشكده مطالعات شرقي دانشكده ادبيات دانشگاه رم تاسيس شده است و خانم پروفسور پائولا اورساتي سمت استادي اين كرسي را بعهده گرفته است.

پروفسور پائولا اورساتي در رم متولد شده و تحصيلات دانشگاهي خود را در رشته ادبيات و با رساله اي در باره زبان و ادبيات فارسي در سال 1979 بپايان رسانده است.

وي از سال 1983 بصورت محقق و استاديار رشته زبان و ادبيات فارسي در دپارتمان مطالعات شرقي دانشگاه رم فعاليت كرده و از سال تحصيلي 92-91 تا سال تحصيلي 99- 98 (درغياب پروفسور پيه مونتسه) عهده دار كرسي زبان و ادبيات فارسي بوده است.

فعاليت هاي تحقيقي پروفسور پائولا اورساتي در زمينه هاي گوناگون شرقشناسي، زبانشناسي و ايرانشناسي است.

مطالعه و شناسائي نسخ خطي اسلامي، تاريخ مطالعات مربوط به زبان فارسي و زبان هاي ديگر شرقي، ادبيات فارسي و تاريخ زبان  فارسي از زمينه هاي اصلي پزوهش هاي وي بشمار ميايند.

از تاليفات ارزنده او كه مورد استفاده دانشجويان رشته زبان فارسي قرار ميگيرد ميتوان به عناوين مقالات زير اشاره كرد:

      ·        سيستم آوا نويسي و و آوا شناسي فارسي در فرهنگ لغت لاتين-فارسي تاليف اينياتسيو دي جسو

      ·        لسان الشعرا : يك زبان شناس فارسي از هند

      ·        مطالعات امروزي نسخ خطي زبان عربي : مشكلات و روش ها

      ·        داستان حضرت آدم در تفسيري قرآني به زبان فارسي

      ·        نوشته اي يافت شده از پيترو دلاواله و جدل ديني در تاريخ مطالعات ايراني

      ·        نسخ خطي دوره اسلامي : خصوصيات مواد مورد استفاده و انواع مختلف آن

      ·        مطالعات زبان فارسي در دوره رنسانس

      ·        خمسه جمالي : در پاسخ نظامي

      ·        كتابخانه واتيكان و مطالعات شرقي در شهر رم درطي قرون هفدهم و هجدهم ميلادي

      ·        نام ممدوح در ديوان اشعار انوري

 

در حال حاضر پروفسور اورساتي مشغول تحقيقاتي در زمينه متون فارسي كه به خط سوري نوشته شده اند و تدوين و چاپ اشعار خمسه جمالي ميباشد.

 

در مورد برنامه دروس تاريخ زبان فارسي بايد ياد آور شد كه دانشجوياني امكان انتخاب اين درس را دارند كه حد اقل سال اول دوره ليسانس زبان و ادبيات فارسي را گذرانده باشند. زيرا تاريخ زبان فارسي درسي است كه در كنار فراگيري زبان و به جهت بررسي و مطالعه عميق تر و كامل تر سير تطور آن قرار ميگيرد و دانشجو بايد، به جهت درك بهتر تاريخ زبان فارسي، به مباني مقدماتي دستوري و ادبي آن از پيش آشنا باشد.

همچنين به دانشجوياني كه علاقمند به فراگيري اين درس ميباشند پيشنهاد ميشود كه حد اقل يك دوره از درس زبانشناسي ايراني را نيز در برنامه هاي درسي خود بگنجانند.

 

برنامه سال اول

برنامه سال اول تاريخ زبان فارسي جنبه هاي گوناگون ومسير دگرگوني هاي زبان فارسي را در طي قرون از نظر سبك و چگونگي ثبت آثار ادبي مورد مطالعه و بررسي علمي قرار ميدهد.

علاوه بر متون ادبي فارسي ، اسناد و متون ديگري در رابطه با اشكال گوناگون زبان فارسي كه با فارسي استاندارد تفاوت هاي عمده و قابل توجهي دارند مورد مطالعه دانشجويان قرار خواهد گرفت.

اين تاليفات و متون، اسناد نوشته شده به زبان فارسي_يهودي و آوا نويسي فارسي با حروف لاتين را نيز شامل ميشود.

اشعار فارسي كه به زبان محلي منطقه خاصي نوشته شده اند مانند دوبيتي هاي بابا طاهر ، متن هاي نمايشي و تئاتري كه به زبان روزمره كوچه و بازار نوشته شده اند، متن هاي زبان معاصر فارسي كه از گفتگو هاي مردم بروي نوار ضبط شده اند، از ديگر مباحث درسي برنامه سال اول تاريخ زبان فارسي بشمار ميايند.

منابع اصلي مورد بررسي در اين مباحث، متون ادبي فارسي با توجه به سبك هاي گوناگون نظم و نثر و مطالعه و مقايسه ويژگي هاي هر يك از اين قالب هاي زباني ميباشد.

در اين مقايسه دانشجويان ميتوانند به تفكيك و بررسي آثاري كه در آن ها زبان محلي و يا زبان گفتگوئي و در برخي موارد زبان كهن فارسي بكاررفته بپردازند.

 

برنامه سال دوم

در ادامه بررسي و فراگيري متون سال اول، دانشجويان سال دوم كرسي تاريخ زبان فارسي، تاريخ ترجمه نكات دستوري زبان فارسي به زبان هاي ديگر و ويژگي هاي آن را مورد مطالعه قرار ميدهند.

در اين بخش فصل "رسالات" مربوط به دستور زبان فارسي از كتاب "المعجم في معائير اشعار عجم" تاليف شمس قيس استفاده خواهد شد.

بايد ياد آور شد كه اين اثر در واقع يكي از متون نخستين و پايه اي دستور زبان فارسي بشمار ميرود و مطالعه تحليلي آن دانشجويان را در درك بهتر سير تطور زبان و ادب فارسي و دگرگوني هاي سبكي و نحوي آن ياري ميكند.

 

متون مورد مطالعه

      ·        تاريخ زبان فارسي ، تاليف م. باقري

      ·        زبان اسناد كهن نثر فارسي، تاليف ژ. لازار

      ·        ريشه هاي سيستم آوا شناسي در فارسي نو و ميانه، اثر آ. پيسوويتس

      ·        المعجم في معائير اشعار عجم، تاليف شمس قيس رازي

      ·        تاريخ زبان فارسي، تاليف پ. ن. خانلري

 

زبانشناسي ايراني

 

كرسي استادي درس زبانشناسي ايراني دانشكده مطالعات شرقي دانشگاه رم به عهده پروفسور كارلو چرتي گذاشته شده است.

وي تحصيلات دانشگاهي خودرا در رشته زبان و تمدن شرق  به پايان رسانده و در سال 1993 ميلادي از موسسه شرقشناسي دانشگاه ناپل به اخذ درجه دكترا ، با رساله اي در زمينه زبان و فرهنگ زرتشتيان،  نائل شده است.

پروفسور چرتي مطالعات شايان توجهي در مورد زبان هاي ايران كهن و هندي، به ويژه در زمينه هاي تاريخي، ديني و ريشه شناسي دارد و كتيبه هاي پارسي و سغدي و ختائي و آثار ماني را مورد مطالعه و شناسائي قرار داده است.

از پژوهش هاي اصلي پروفسور چرتي نوشته هاي مربوط به ماني گري و آئين زرتشتيان در گذشته و حال و مطالعه جوامع زرتشتي در ايران و هند ميباشد.

وي از سال تحصيلي 96-95 تا سال تحصيلي 99-98 كرسي استادي ادبيات ديني زرتشتيان را در دانشكده ادبيات و فلسفه دانشگاه رم بعهده داشته است.

پروفسور چرتي علاوه بر سفر هاي علمي به ايران و هند جهت بررسي ويژگي هاي نقاط زرتشتي نشين مانند يزد و بمبئي،  فعاليت دانشگاهي خود را در رشته زبانشناسي ايراني و تاريخ اديان ايران و آسياي مركزي در دانشگاه رم ادامه ميدهد.

از تاليفات او ميتوان به برخي از مقالات تحقيقي زير اشاره كرد:

      ·        قصه زرتشتيان هندوستان

      ·        ادبيات پهلوي زرتشتي درجغرافياي آسياي مركزي

      ·        يادداشت هائي بر تاريخ پارسي

      ·        مسائل مربوط به طبقه بندي در ادبيات پهلوي

      ·        نسخ خطي زرتشتيان در ايتالياي ديروز و امروز

      ·        ادبيات پهلوي

      ·        منابع مهم تاريخي در داخل و خارج ايران دوره ساساني

 

دروس كرسي زبانشناسي ايراني شامل مقدمه اي در باره گروه زبان هاي ايراني و موقعيت ويژه آن در ميان زبان هاي هندواروپائي با توجه به عوامل تاريخي و زبانشناسي ميباشد.

مطالعه و بررسي زبان ها و ادبيات فارسي ايران پيش از اسلام و متون كهن بازمانده از اين دوره تاريخي به ويژه متون مذهبي زرتشتيان و پيروان ماني از ديگر موضوعات اين درس بشمار ميايد.

در اين بخش دانشجويان سال دوم و سوم، علاوه بر متون انتخابي و با توافق استاد مسئول، ميتوانند برنامه پژوهشي خاصي بر حسب علاقه و آشنائي خود در اين مبحث انتخاب كنند.

متون مورد مطالعه 

      ·        زبان هاي ايراني تاليف ي. م. اورانسكي

      ·        ادبيات فارسي پيش از اسلام، تاليف آ. پاليارو

      ·        فارسي ميانه، تاليف و.ب. هنينگ

 

علاوه بر كتب ذكر شده، درس زبانشناسي ايراني بطور جداگانه نسخ خطي زبان پهلوي، و متون ماني گري به زبان  فارسي ميانه و پارتي و سغدي را مورد نقد و بررسي قرار ميدهد.

مطالعه، ترجمه و تفسير متن " شاهپورگان " نوشته ماني كه در آن آئين خود را براي پادشاه ساساني شاپور اول شرح ميدهد از ديگر بررسي هاي اين درس بشمار ميرود . 

 

متون مورد مطالعه 

      ·        آئين ماني. عرفان و نجات درمصر و چين، تاليف ه. ج. پولوتسكي

      ·        آئين ماني، تاليف م. تارديو

      ·        آئين ماني، تاليف آ. ماگريس

 

ديگر عناوين كتابشناسي درس زبانشناسي ايراني در طي سال تحصيلي از طرف استاد مسئول به دانشجويان معرفي خواهد شد.

دانشجوياني كه علاقمند به تدوين پايان نامه هاي خود در زمينه زبانشناسي ايراني باشند بايد حد اكثر تا پايان سال سوم تحصيلي خود و دو سال پيش از اتمام دوره ليسانس، موضوع رساله را با توافق استاد مسئول تعيين و شروع به گردآوري منابع نمايند.

از شرايط لازم تدوين رساله در اين درس شناخت اصول ريشه شناسي و زبانشناسي و چند زبان اروپائي است. اين آشنائي دانشجويان را در استفاده از منابع قابل دسترس اروپائي ياري ميكند.

اين پايان نامه ها، بر حسب تازگي و اهميت موضوع تحقيقي، بصورت كتاب و يا مقاله اي فشرده از طرف دانشگاه چاپ و در اختيار ديگر دانش پژوهان قرار ميگيرند.

 

تاريخ اديان در ايران و آسياي مركزي

 

كرسي استادي تاريخ اديان در ايران و آسياي مركزي متعلق به خاور شناس نامدار پروفسور گراردو نيولي متخصص تاريخ زرتشت و ماني گري و تاريخ اديان ايران باستان ميباشد0

وي يكي از مهم ترين ايران شناسان اروپا در زمينه تاريخ ايران باستان و فرهنگ و سياست اين دوره بشمار ميايد.

از نتايج مطالعات و پژوهش هاي پروفسور نيولي آثار متعددي به چاپ رسيده كه ماخذ قابل توجهي براي دانشجويان و پژوهشگران علاقمند به ايران باستان محسوب ميشوند.

در اينجا به چند عنوان از اين آثار اشاره ميشود:

      ·        از زرتشت تا ماني

      ·        پژوهشي تاريخي در باره سيستان در عهد باستان

      ·        نظري به ايران

      ·        اديان ايران باستان و زرتشت

      ·        مطالعه اي در باره آئين مزدا و مسائل آن

      ·        دين زرتشت

 

در سال تحصيلي 2001-2000 مسئوليت كرسي تاريخ اديان در ايران وآسياي مركزي، بعلت مرخصي پروفسور نيولي،  به پرفسور كارلو چرتي سپرده شده است.قسمت اصلي اين درس در باره تاريخ اديان در ايران باستان و آسياي مركزي در دوران پيش از اسلام است.

در اين بخش دانشجويان به مطالعه سير تطور اديان گوناگون اين دوره مانند دين زرتشت، ماني گري و آئين مزدك و تاثير اين اديان در تاريخ سياسي و فرهنگي اين حوزه جغرافيائي ميپردازند.

 

متون مورد مطالعه 

      ·        اديان در ايران، تاليف آ. بائوزاني

      ·        اديان ايران باستان و زرتشت، تاليف گ. نيولي

      ·        دين زرتشت، تاليف گ. نيولي

تاريخ دين زرتشت در دوران قرون وسطي و دوره معاصر و تاريخ جامعه زرتشت در ايران و هند بخش ديگر از موضوعات درسي اين دوره  است.

دانشجويان با استفاده از منابع و اسناد تاريخي با مسائل ديني، سياسي و فرهنگي-اجتماعي زرتشتيان و چگونگي آئين زرتشت از دوران ايران باستان تاكنون آشنا ميشوند.

 

متون مورد مطالعه

      ·        عقايد ديني زرتشتيان، تاليف م. بويس

      ·        ارزش هاي كهن و مستمر دين زرتشت، تاليف م. بويس

 

 دانشجوياني كه علاقمند به تدوين پايان نامه خود در زمينه تاريخ اديان در ايران و آسياي مركزي هستند بايد حداكثر تا پايان سال سوم تحصيلي مو ضوع و ساختار رساله خود را با توافق استاد مسئول تعيين نمايند.

از شرايط اصلي انتخاب اين درس بعنوان موضوع پايان نامه دوره ليسانس آشنائي به چند زبان اروپائي است.

اين محدوديت به دانشجويان امكان ميدهد تا از تعداد بيشتري از منابع و آثار خاورشناسان اروپائي استفاده نموده اطلاعات مستند و گسترده تري دراين زمينه حاصل نمايند و بتوانند پژوهشي علمي و دقيق در زمينه موضوع انتخابي خود ارائه دهند.

 

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه یازدهم مهر 1386ساعت 0:31  توسط اکبر  |